صفحه اصلی
جستجو پیشرفته
لطفا منتظر بمانید...
سازمانها و نهادها
گروه های خبری
اقتصادی
اجتماعی
هنر و اندیشه
محله خبر
اختصاصی جهانی پرس
تولید، اکران و پخش
آرشیو اخبار

زن عنصر مهم تغییر است

مدیر گروه جامعه‌شناسی صلح انجمن جامعه شناسی ایران گفت : سهم نامتوازن زنان در اجتماع موجب شکل‌گیری جنبش‌های مختلف زنان شده است . زن عنصر مهم تغییر است و در دوران حاضر زنان مهمترین نقش را در جنبش‌ها دارند و اما پیشرفت زنان مستلزم کار نسل هاست و به سرعت اتفاق نمی افتاد .

به گزارش جهانی خبر،  سعید لشکری- حسن امیدوار  در  جلسه «زنان، صلح و جنبش های اجتماعی کشورهای اسلامی » درباره نوع جنبش های اجتماعی از منظر هیدنت اشاره کرد و گفت : ۴ دسته جنبش داریم: جنبش های سیاسی ،جنبش های کارگری، جنبش های زیست محیطی و جنبش های صلح طلب . جنبش های اجتماعی به وجود می آیند ، رشد میکنند ، برهم اثر می‌گذارند و جنبش‌های دیگر را به وجود می‌آورند .

 دبیر خبر شبکه العالم نیز در این نشست درباره جنبش‌های زنان در کشور های اسلامی صحبت کرد و بطور خاص مراحل تشکیل و رشد فمنیست در لبنان را شرح داد و گفت: امروزه بخش های جدیدى از جامعه لبنان در زمینه حقوق زنان بسیج شده اند وجنبش های زنان در یک شرایط محدود و در جامعه ای مردسالار و طائفه ای ظاهر می شوند.
آزاده گریوانی افزود: سیستم طائفه ای جامعه لبنان را به عنوان مجموعه ای از گروههای خاص در این مورد مذاهب دینی وهمچنین خانواده های گسترده می بیند که هویت "اولیه " فرد را محدود و روند "تمایز فردی" را تضعیف و "تحول هویت "های دیگر را پیچیده می کند. از طرف دیگر، قوانین حقوق مدنی( احوال شخصی) همچون ارث، طلاق وحضانت بر تبعیض علیه زنان مبتنی است.

وی عنوان کرد: کشور لبنان در خصوص تصویب کنوانسیون حذف هر گونه تبعیض علیه زنان که در سال1997 در پکن انجام شد ،على رغم محدودیت ها و قید وشرط هایی که بر مواد 9 _16_ و26 داشت در نهایت آن را به تصویب رساند. از این رو پیشرفتهایی که در سطح آموزش عالى و همچنین لغو ماده 562 قانون مجازات  در مورد جنایات ناموسی که در سال2011 لغو شد و همچنین تصویب قانونی محافظت از زنان در خشونت های خانگی که در بهار سال 2014 توسط پارلمان لبنان به تصویب رسید از نتایج کنوانسیون پکن 1997 بوده است .

گریوانی اظهار کرد:‌ با این حال بر اساس گزارش مجمع جهانی اقتصاد سال 2013 ژنو، لبنان در بین 136 کشور مقام 123 ام را در مقایسه با شکاف جنسیتی دارد. بر اساس پژوهش “صندوق جمعیت سازمان ملل متحد” (UNFP) خشونت خانگی و تجاوز زناشویی از جمله مهم ترین مشکلات بارز در سطح ملی است . علاوه بر آن طبق قوانین لبنان انتقال تابعیت از مادر به فرزند ممنوع است که یکی از مسائل درهم تنیده با هویت ، ملیت و طائفه گرایی و قانون مدنی را مطرح می کند. در واقع بحث حاضر در چهارچوب فوق ماهیت جنبش های زنان لبنان  و ساختار فعالان فمینیستی و مسیری که این جنبش ها دنبال می کنند را مورد بررسی قرار می دهد . لذا مبتنی بر تعریف گسترده ای از فمینیسم است به طوری که جنبش هایی را که لزوما مدعى فلسفه فمینیستی نیستند را نیز در بر می گیرد. وابستگی فلسفی مسأله اى محوری است که جنبش های فمینیستى در جهان به طور عام و در لبنان به طور خاص با آن مواجهند . آنها همیشه به تقلید از غرب متهم اند على رغم اینکه جنبش های فمنیستى در متن مبارزه براى استقلال رشد و توسعه پیدا کرده اند . از این رو این بحث بر آن است که از مناقشه در مورد تمایز جوهرى بین فمینیسم غربی و شرقی خارج شود تا فرصت خوانش تاریخى پیدایش هر کدام از این دو برای خواننده فراهم شود.
وی ادامه داد: این جستار، مطالعه خود را بر جنبش های سازمان یافته فمینیستى در یک بازه زمانی محدود مى کند که با ظهور دولت لبنان آغاز می شود، اما این فرض را مطرح مى کند که جنبش های فمنیستى در لبنان در قالب4 موج مختلف شکل گرفته است .موج اول: در سال استقلال  لبنان 1943 پدید آمد. موج دوم: پس از شکست "یوم النکبة" شکست اعراب از اسرائیل سال 1967 و ظهور "چپ جدید"آغاز شد. موج سوم: درچهارچوب لبنان پس از جنگ داخلی زاده شد و ظهور سازمان های غیر دولتی و مردم نهاد را در پی داشت. موج چهارم: با آغاز هزاره دوم در بستر جنبش های ضد جنگ و جهانی سازی شروع شد .

گریوانی گفت: نتایج در دو بخش تقسیم شده است :بخش اول : تسلسل زمانی خیزش موجهای فمینیستى در لبنان و بخش دوم: فاصله فعالیت فمینیستی و نظام مرد سالار و طائفه ای را مورد بررسى قرار می دهد. بحث آغاز ورود اجتماعی زنان لبنانی به قرن 19 در عصر نهضت بر می گردد که روشنفکران عرب بر لزوم آموزش زنان تاکید کردند که به دنبال آن انجمن های خیریه زنان و مجلات زنانه تاسیس شد. اما موج اول فمینیستى در استقلال لبنان 1943 آغاز شد  که در درون "جمهوری" شکل گرفت آن هم از طریق زنان بورژوای لبنانی که سطح بالایی از تحصیلات داشتند. وشعار اصلى آنها مبارزه با استعمار بود و خواستار حق رأی ومشارکت سیاسی از منظر ناسیونالیستى بودند .

وی افزود: رهبران جنبش زنان لبنان به طور کلى از منافع طبقات کارگر دور و در دو سازمان اصلى (مسلمانان_مسیحیان) متمرکز بودند که خود نشانگر تقسیم طائفه اى در این کشور است .
با این حال پس از پاره ای اقدامات علیه قانون انتخابات سال 1951 که مانع مشارکت زنان در حیات سیاسی می شد این دو سازمان تصمیم گرفتند که تحت لواى واحدی در قالب"شوراى زنان لبنانی" در یکدیگر ادغام شوند .
با این  وجود رویکرد شوراى جدید در آن زمان به معناى بى ثبات کردن وضعیت دینى موجود نبود وکنش سیاسى زنان آن نسل از برکت رهبران سیاسى طائفه اى بود و تحت نظارت آنها قرار داشت .
به طور خاص یک جنبش از آن "فمینیسم مردان" بود که تحت سلطه رهبران طوائف قرار داشت ونسبتا جدا از مردم عمل می کرد .
دوره پس از فروپاشى ناسیونالیسم و پروژه هاى توسعه اى آن در کشورهاى عربى نشان دهنده تغییر جنبش زنانه ناسیونالیستى _وطنى به "فمینیسم چپ" بود .
موج دوم که بویژه در احزاب سیاسی پدیدار شد ، سازمان هاى زنانه در آن چیزى جز شاخه اى از یک سازمان حزبى نبودند و دغدغه هاى زنان در آن ثانویه بود و در ورای مساله آزادى ملى قرار داشتند .
زنان آن نسل توسط همکاران مرد خود تحت نظارت حزبی بودند.
اما بعد از شکست 1967، ایدیولوژی هاى مسلط آن دوره همچون (ناسیونالیسم عربی ناصری، بعث، طرفداران آرمان فلسطین و..) در معرض چالش و پرسش قرار گرفتند .
فمینسیت هاى آن دوره از ادبیات جنبش هاى فمینیستى در اروپا و امریکا استفاده کردند که تقویت نخبه هاى فکرى و آکادمیک و جدایی آنها از توجه ویژه به  دغدغه های اصلی زن لبنانى را در پى داشت .
مخصوصا در بیشترین مناطق محروم مثل (بقاع، عکار و جنوب لبنان).
اما فقدان گفتمان سیاسی با آغاز جنگ داخلى در تبدیل کنش زنان به تلاش هاى انسان دوستانه بدون جنگ واقعى علیه جنگ سالاران متبلور شد .
موج سوم  در اوائل دهه 90  دقیقا قبل از شروع مقدمات کنوانسیون پکن 1997 ( حذف تمام اشکال تبعیض علیه زنان) آشکار شد که وجه مشخصه آن موج گرایش سازمان هاى زنانه به سبک سازمان هاى مردم نهاد بود.
و این چنین اولویت ها از طرف کمک کنندگان بین المللى مشخص گردید و رقابت به تقسیمات جدید منجر شد و نخبه گرایى که مدت هاست بر  فمینیسم لبنانی حاکم است در نسل سوم باقى ماند .
موج چهارم با محوریت جنبش ضد امپریالیسم آغاز شد که  در نهایت منجر به تأسیس انجمن(حلم_رؤیا) و جنبش هم جنس گراها (لزبین ) گردید.
براساس دیدگاه آنان زن به عنوان یک  ترکیب اجتماعى برآمده از ستمى است که از طرف سیستم مردسالار و مذهبى شکل گرفته است .
این موج با تمرکز بر هویت هم جنس گرایان زنان طبقات متوسط و بالاى جامعه که از فرصت آموزش ویژه در بیروت برخوردار بودند همچون دانشگاههاى مطرح( دانشگاه امریکایی بیروت ، دانشگاه سن ژوزف و دانشگاه امریکایى لبنان )آغازشد که تاسیس آن انجمن (نسویة_زنانگی) را به دنبال داشت.
اما فمینیست های این نسل نیز همچون پیشینیان خود نتوانستند از محافل نخبه خارج شوند و در میان گروهی محدود باقی ماندند .

 شیدا مهنام (مشاور مطالعات علوم اجتماعی و انسانی کمیسیون ملی یونسکو ، مدیرکل بودجه و برنامه ریزی بین الملل حوزه ریاست بنیاد ایران شناسی ریاست جمهوری ) گفت: در قانون اساسی و حقوق شهروندی نقصی وجود ندارد و نقص ها در اجرای نادرست قوانین حامی زنان است. ضمن اشاره به اینکه در تمام کشورها، آنجا که مدرنیته به سنت وصل شد و زن در کنار مسئولیت های زندگی روزمره، تلاش کرد فرصت های نوین را هم تجربه کند، تقابل به وجود آمد، اظهار داشت: این تقابل در کشورهای در حال توسعه بیشتر است چرا که شکاف میان مدرنیته و سنت بیشتر و آسیب رسان تر است.
وی افزود: در حال حاضر وضعیت جنبش های زنان در کشورهای رو به توسعه با توجه به نقش زن در عرصه های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی بر روی ریل تحول و توسعه افتاده است. درباره ظهور این جنبش ها و بسترسازی حضور بیشتر زنان در کشور ایران یادآور شد: کانون های تصمیم گیری راه پیشرفت و توسعه زنان را بسته است وگرنه در قانون اساسی و حقوق شهروندی نقصی وجود ندارد. در حالی که سازمان های بین المللی همواره به مساله پیشبرد حقوق و کرامت بشر، ریشه کنی فقر و حفاظت از زمین، ترویج توانمند سازی زنان و دختران با رویکرد فرصت سازی برابر، عدالت جنسیتی از حقوق پایه بشری و نیرویی دگرگون کننده برای تحقق توسعه ای عادلانه تر، فراگیرتر و پایدار توجه دارند.
 مشارکت های جهانی برای آموزش زنان و دختران و فعالیت از نوع مشارکت محور هم از دیگر توجهات سازمان های بین المللی است چرا که می دانند هر زمان که آموزش توانمندسازی و فرصت سازی زنان تقویت شود جنبش ها موفقتر خواهند بود.
وی اهداف یونسکو ملی و سازمانهای جهانی را اینگونه توصیف کرد: پیشبرد حقوق و کرامت بشر ، ریشه کنی فقر و محافظت از کره زمین ، ترویج توانمندسازی زنان و دختران با رویکرد فرصت سازی برابر، عدالت جنسیتی از حقوق پایه بشری و نیرویی دگرگون کننده برای تحقق توسعه ای عادلانه تر ، گسترده تر و پایدار تر، مشارکت جهانی برای آموزش زنان و دختران  و فعالیت از نوع مشارکت محور .

مهنام در مورد نقطه پیوند سنت و مدرنیته صحبت میکرد که در حرفهای خود درباره کرامت زن نه تنها فقط به آیاتی از قرآن اشاره کرد بلکه به اوستا و ایران کهن هم اشاره کرد و گفت : زن در ایران کهن جایگاهی داشته که حتی کشورهای متمدن امروزی هم نتوانستند به آن دستیابی پیدا کنند و آذرمیدخت و آذرپاد را مثال زد و بعد گفت : ما در اسلام حضرت خدیجه کبری (س) را داریم که تمام اسلام مدیون بزرگی و کرامت این بانوست و بعد اشاره به حضرت فاطمه زهرا(س) و ام الابیها  کردند و ... در جامعه ما حتی بعضی از بانوان دربرابر فمنیست جبهه می‌گیرند ، در شرایطی که حقوق اولیه و عادی بانوان رعایت نمیشود امثال این خانم بسیار ارزشمند هستند ، تاجایی که بنده شدیداً پیگیر برنامه سخنرانی های ایشان خواهم بودتا از ایشان یاد بگیرم . ما هرگز نمی‌توانیم با مردی که دخترش را بخاطر بیرون بودن چندتار مو کتک می‌زند از برابری جنسیتی حرف بزنیم ، اما با منطق خانم مهنام میتوانیم با آن مرد از عدالت حرف بزنیم تا احقاق حقوق اولیه بانوان در سطح عام جامعه میسرشود.

صدیقه وسمقی دکتری فقه و مبانی اسلامی و استاد اسبق دانشگاه تهران گفت: هیچ دینی، مدافع تبعیض و ظلم نیست و اگر دیدید ایدئولوژی بر نابرابری و ظلم تاکید داشت بدانید که آن دین نیست. گره زدن موضوع زنان به صلح بسیار کار خوبی است چرا که زنان نه تنها خود پروژه صلح هستند بلکه صلح آفرینی را بر عهده دارند و کلید تغییر در جامعه در دست زنان است و با تغییر موقعیت و وضعیت زنان همه چیز تغییر می‌کند.
وی عوامل و موانع عمده در برابر جنبش زنان و حرکت آنان در جامعه ایران و دیگر جوامع اسلامی را به سه دسته بافت سنتی، رشد افراط گرایی و مردسالاری تقسیم کرد و گفت: به عنوان مثال، بحث ورود زنان به ورزشگاه منافاتی با قانون و شریعت ندارد و منع آن جایی نوشته نشده است اما شاهدیم به عنوان یک قانون نانوشته در پس ذهن بسیاری از مردان و با تلقینات آنان در پس ذهن زنان هم جا گرفته است.
وسمقی افزود: دوچرخه سواری و مورتورسواری هم به همین منوال است که مردان می‌توانند اما زنان نه؛ مسائل پیش پا افتاده ای که به زن به عنوان یک ابزار جنسی نگاه می کند.
وی درباره این موضوع که عنوان می شود در جوامع اسلامی با ریشه های دینی و سنتی مرد همه کاره است، تصریح کرد: ریشه این حرفها به دین برنمی گردد و مردان با این توجیهات زنان را از فضای تصمیم گیری در جامعه حذف کرده اند. در حالی که حق زن است که برای سرنوشت اجتماعی خود در تمام تصمیم گیری ها و در قدرت ها به صورت برابر سهم داشته باشد.
زنان برای رسیدن به حق خود می‌توانند نقش اصلی را ایفا کنند و برای رسیدن به این حق دو راه وجود دارد ، راهکار بلندمدت یعنی زنان مربی و مادر هستند و باید فرزند خود را به گونه ای تربیت کنند که بدانند زن و مرد برابر هستند و آزادی و تبعیض معنایی ندارد و راهکار کوتاه مدت هم اینکه باید تلاش کنیم قوانین را اصلاح کنیم و تغییر به وجود آوریم چرا که نیاز به مادرانی صلح طلب و برابری خواه داریم تا بتوانند در باورهای دینی تغییر ایجاد کنند.
وی تاکید کرد: حضور زنان در همه ابعاد اجتماعی به پروسه صلح در جامعه بشری کمک می‌کند. کلید تغییر اوضاع در دست زنان است و با تغییر زنان جامعه تغییر میکند. دین مشکل و مانع ما برای رسیدن به حقوقمان نیست، مشکل از قانونهای نانوشته است ، سنتهایی که با دین پیوند میخورد و مقدس میشوند . اگر دین حامی ظلم باشد باید از بین برود.

الهه کولایی (استاد مطالعات منطقه ای دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران ، فعال سیاسی و مدنی ) ایشان ضمن تشکر از برگزار کنندگان این جلسه و شرکت کنندگان،  گفتند: در شرق و غرب آسیا زنان مسلمان به نام دین رویکردهای متفاوتی وجود دارد. شاهد هستیم حتی در کشوری همچون عربستان زنان در دفاع از حقوق انسانی خود به پا خاسته و یک اراده سیاسی هم آن را متبلور می‌کند. شرایطی که پس از 4 دهه از انقلاب اسلامی شاهد آن هستیم و زنان نسبت به حقوق آگاه تر شدند .
او افزود: زنان به دلیل این که قربانیان اصلی جنگ بوده‌اند ‌و جنگ همواره بر ساختار خانواده تاثیر داشته است، از دهه۹۰ به این سو موضوع صلح و زنان مورد توجه قرار گرفت.
در دهه‌های اخیر تجاوز سیستماتیک به زنان به عنوان ابزار جنگی اتفاق افتاده است همانند آن چه در مورد دختران ایزدی و داعش و یا در قلب اروپا و حوادث بوسنی روی داد. به همین دلیل می‌توان گفت منطقه خاورمیانه پر مساله‌ترین منطقه در حفظ حقوق زنان است و دهه‌ها است که کشور‌های غرب آسیا با این معضل رویارو هستند که چرا این منطقه در بخش نقض حقوق انسانی زنان شدت دارد.
در این منطقه تغییر در موقعیت زنان در حوزه خصوصی و عمومی همواره با مخالفت روبه رو بوده است. چیزهای جزیی همانند حضور زنان در ورزشگاه‌ها و رویارویی با جامعه بین المللی که نشان می‌دهد موانع فکری سنتی، اقتصادی و اجتماعی باعث عقب افتادن زمینه فراهم شدن این برنامه‌ها می‌شود.
ما بانوان باید قبول کنیم که خودمان هم مقصر هستیم چون کم کاری کردیم و نقش خودمان را درست اجرا نکردیم ، نقش خانمها در راه رسیدن به حقوقشان بسیار مهم است ،ما شاهد هستیم حتی در کشوری همچون عربستان زنان در دفاع از حقوق انسانی خود بپاخاسته و یک اراده سیاسی هم آن را متبلور می‌کند. شرایطی که پس از ۴ دهه از انقلاب اسلامی شاهد آن هستیم و زنان نسبت به حقوق آگاه‌تر شده‌اند.
اصلاحات صورت گرفته به این معنا نیست که جامعه سنتی خود را واگذار می‌کند اما باید در چارچوب عرف و مذهب تغییرات رنگ عینی به خود بگیرد.
ایشان افزود: نیاز زنان به آرامش و امنیت و تغییر باید در نگاه بلند مدت توجه شود و نیازمند این هستیم با توجه با تجربیات گذشته به تامین امنیت زنان بپردازیم.
 کولایی که نمایندگی مجلس در دوره ششم را در رزومه خود دارد ، مجلس ششم را یک استثنا مفید تکرار نشدنی در جمهوری اسلامی میداند و گفت که مجلس هفتم و هشتم فجایعی بودند که میرفت چند همسری و ظلم به زنان را قانونی کند و زحمات موثر مجلس ششم را ازبین ببرد . این خانم فعال اصلاح‌طلب نسبت به خانم وسمقی اندیشه های فمنیستی معتدل تری داشتند اما در اصل و ریشه هدف یکی هستند و خواهان عدالت اجتماعی و حقوق برابر برای بانوان و برابری جنسیتی هستند ، ایشان هم مسائلی همچون دوچرخه و موتور سواری و دیه زنان و استادیوم برای بانوان را مطرح کرد که اینها حقوق اجتماعی و اولیه بانوان هستند . ایشان اصلاحات را تنها راه چاره ایران بیان کردند و گفتند بعد از اصلاحات برای اولین بار دیگر دین مانع نیست بلکه برعکس مسبب حضور فعال زنان شد. 
ایشان در دفاع از مهنام گفت: مهنام چون در نظام وظیفه اجرایی داره مجبورهستند حرفهایی را بزنند که اجرایی باشد . اما مهنام تاکید داشت که این حرفها اعتقاد و باورش است و می‌خواهد برای زنان کشور کاری انجام بدهد و معتقدند انجام یک کار کوچک  بهتر از هزاران حرف بزرگ و آرمانی است .
ایشان در قسمتی از صحبتهای خود به اتفاقات سال ۸۸ اشاره کردند و گفتند: جنبش مردمی ۸۸ هم در اصل جنبشی زنانه بود و زنان نقش اصلی را در این جنبش داشتند.

شناسنامه


کدخبر: ۲۳۴۱۹۲
تاریخ: ۱۳۹۸/۵/۲۷     ساعت: ۱۰ : ۳۰
امتیاز به این خبر:
  • 5
سرویس: اختصاصی جهانی پرس       زیرسرویس: اختصاصی جهانی پرس
انتشار:
تماس با ما


نام :*
ایمیل:
متن پیام :*
ارسال
نظرات


سعيد

ممنون بانو

۰
۰
استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
  • ۱۳۹۸ سه شنبه ۲۶ شهريور
  • ١٧ محرم ١٤٤١
  • Sep 17 2019