صفحه اصلی
جستجو پیشرفته
لطفا منتظر بمانید...
سازمانها و نهادها
گروه های خبری
اقتصادی
اجتماعی
هنر و اندیشه
محله خبر
اختصاصی جهانی پرس
تولید، اکران و پخش
آرشیو اخبار
حضرتي
hazrati
hazrati
hazrati
پيوندها
hazrati
hazrati

بررسی تطبیقی ژانرشناسی کمیک ایرانی با نگاهی به کمیک آمریکایی

ژانر، وسیله‌ای برای مطالعه و درک بهتر روایت در رسانه‌های مختلف بوده و بسیاری از ژانرهای موجود در رسانه کمیک، همان ژانرهای شناخته شده در سینما و ادبیات و با همان خصوصیات هستند.

به گزارش جهانی خبر_ حوزه هنری، شکل‌گیری و رواج کمیک در فرهنگ‌های ایرانی و غربی روندهای متفاوتی را گذرانده است. ژانر، وسیله‌ای برای مطالعه و درک بهتر روایت در رسانه‌های مختلف بوده و دسته‌بندی آن‌ها براساس محتوای روایتی‌شان صورت می‌گیرد. آناهیتا علوی، مصطفی گودرزی و محمدرضا دوست‌محمدی، یادداشتی را با موضوع بررسی تطبیقی ژانرشناسی کمیک ایرانی و غربی نوشته‌اند که در ادامه می‌خوانید:

شکل‌گیری و رواج کمیک در فرهنگ‌های ایرانی و غربی روندهای متفاوتی را پیموده است. تعریف واژه کمیک در گرو درک مفهوم دو واژه «کمیک‌استریپ» و «کتاب‌کمیک» است. کمیک‌استریپ در لغت به معنای نوارهای تکه‌تکه فکاهی و در فارسی آن را داستان مصور، داستان‌های گرافیکی و تصاویر داستانی دنباله‌دار ترجمه کرده‌اند. کتاب کمیک، حاصل جمع‌آوری کمیک‌های مندرج در مجلات است که در قالب یک مجموعه واحد گرد آمده‌اند. اما به عنوان یک فرم هنری، مجموعه‌ای از صفحات به هم پیوسته است که در آن همه جنبه‌های روایت به‌واسطه تمثال‌های تصویری و زبان‌شناسی در دنباله‌ای از پانل‌ها و صفحات پشت هم فشرده شده‌اند. طبق تعاریف، اختلاف عمده «کمیک‌استریپ» و «کتاب‌کمیک» در رسانه‌ای است که از طریق آن ارائه می‌شوند. دسته‌بندی ژانر در کمیک‌های غربی، بر اساس محتوای روایتی‌شان صورت می‌پذیرد. ژانر، وسیله‌ای برای مطالعه و درک بهتر روایت در رسانه‌های مختلف است. بسیاری از ژانرهای موجود در رسانه کمیک همان ژانرهای شناخته شده در سینما و ادبیات و با همان خصوصیات هستند.     

کمیک در ایران با ترجمه آثار غربی آغاز شد. نخستین نمونه‌ها با عنوان مشخص کمیک از دهه ۱۳۲۰ خورشیدی چاپ شد که ترجمه‌هایی از افسانه‌ها و داستان‌های ماجرایی یا جنگی آمریکایی و انگلیسی بودند. برخلاف تنوع چشمگیر ژانرهای کمیک غربی، کمیک در ایران غالباً در ۴ ژانر عمده خلق شده است که عبارتند از: ژانر مذهبی، حماسی، جنگی و عامیانه. در یک نگاه اجمالی طیفی متنوع از شباهت‌ها و تمایزات را میان ژانرهای ایرانی و غربی می‌توان یافت. از یک سو به‌رغم معدودبودن ژانرهای کمیک ایرانی نسبت به ژانرهای غربی به نظر می‌رسد می‌توان گونه‌های معادلی برای برخی ژانرهای غربی در میان ژانرهای ایرانی چه از لحاظ موضوع و چه از لحاظ محتوایی پیدا کرد و از سویی دیگر، برخی ژانرهای منحصر به‌فرد و بومی در هر فرهنگ وجود دارند. برای ایجاد یک چارچوب، می‌توان نسبت شباهت‌ها و تمایزات ژانرهای کمیک در ایران و غرب را در پیوستار قرار داد. در سمت راست پیوستار ژانرهایی با بیشترین میزان شباهت؛ در میانه، موضوعات قابل مقایسه و در سمت چپ پیوستار، ژانرهایی با هیچ‌گونه شباهتی قرار می‌گیرند.

اولین ژانر با بیشترین شباهت، ژانر جنگی است.

ژانر جنگی در غرب؛ داستان تنازع مرگ و زندگی را روایت می‌کند. در برخی از نمونه‌ها قهرمانان برجسته می‌شوند و برخی دیگر بیهودگی جنگ را نشان می‌دهند. در دوره پس از جنگ جهانی کتاب‌های کمیک منحصراً به ماجراهای جنگ پرداخته است.

ژانر جنگی در ایران؛ به داستان‌های هشت ساله جنگ ایران و عراق می‌پردازند، در زمان حاضر تولید شده و ماجرای عملیات مختلف و زندگی رزمندگان در طول جنگ را روایت می‌کند. باید خاطرنشان کرد که ژانر جنگی در غرب برای افزایش روحیه سربازان رواج یافته، اما در ایران با هدف یادبود جنگ و حفظ ارزش‌های آن خلق می‌شوند.

در میانه پیوستار ژانر ابرقهرمانی در غرب؛ طی سال‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ به فرم مسلط کتاب‌های کمیک تبدیل شد. در آستانه جنگ جهانی دوم آمریکا نیاز مبرمی به یک ابرقهرمان داشت و با خلق سوپرمن بر اساس سنت‌های کلاسیک و اسطوره‌ای به این نیاز پاسخ گفتند. سه عنصر کلیدی ابرقهرمانان «مأموریت»، «نیروها» و «هویت» است.

ژانر حماسی در ایران؛ با استفاده از داستان‌های شاهنامه، پهلوانان ایرانی و سرداران خلق شده و به روایت و تصویرسازی پهلوانانی آنان می‌پردازد. این دو ژانر از لحاظ داشتن ریشه‌های اسطوره‌ای به هم شباهت دارند. در سمت چپ پیوستار داستان‌های بومی ایرانی یعنی ژانر مذهبی و عامیانه قرار می‌گیرند.

ژانر مذهبی؛ به داستان‌های زندگی پیامبران، ائمه، معصومین و رویدادهای مذهبی مثل حادثه غدیرخم می‌پردازد. اصولاً با جنبه‌های آموزنده اخلاقی همراه و کنشگران اصلی آن رجال دین و مخالفان آن هستند و سرگذشت، حوادث زندگی و جنگ‌هایشان در راه دین توأم با تجلّی فضائل اخلاقی آنان است.

در ژانر عامیانه؛ داستان‌ها و افسانه‌های محلی و عامیانه، ضرب‌المثل‌ها، متل‌ها و حکایات روایت می‌شود. تفاوت‌هایی که در خصایص محتوایی و موضوعی ژانرها وجود دارد به تفاوت‌های فرهنگی، تاریخی و جغرافیایی جوامع مربوط است. بدیهی است که چنین موضوعاتی نمی‌توانند به عنوان موضوع اصلی یک ژانر در فرهنگ مورد نظر قرار بگیرند.

یادداشتی از علوی، گودرزی و دوست‌محمدی

شناسنامه


کدخبر: ۲۱۷۸۵۵
تاریخ: ۱۳۹۹/۵/۱۲     ساعت: ۱۱ : ۳۳
امتیاز به این خبر:
  • 0
سرویس: هنر و اندیشه       زیرسرویس: هنر و اندیشه
انتشار:
تماس با ما


نام :*
ایمیل:
متن پیام :*
ارسال
نظرات


استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
  • ۱۳۹۹ چهارشنبه ۱۵ مرداد
  • ١٥ ذو الحجه ١٤٤١
  • Aug 05 2020